Voorzieningenbeleid

Van sectorale planning naar integrale benadering

In Nederland hebben we niet de traditie om voorzieningen in samenhang met elkaar te bezien. We zijn gewend aan de meerjarenplanning onderwijshuisvesting, hebben een sportaccommodatiebeleid en ambiëren woonzorgzones. Deze planningsinstrumenten zijn verankerd in de verschillende afdelingen van het gemeentelijke apparaat. Ze staan vaak los van elkaar. Bovendien worden ruimtelijke diensten er maar beperkt bij betrokken. De plannen hebben vaak geen op elkaar afgestemd ruimtelijke component. Ze bestaan uit woorden en cijfers maar nauwelijks uit tekeningen.

Wat ontbreekt is een praktijk waarin voorzieningen in samenhang worden benaderd op lokaal of regionaal niveau. Door de vaak gelijke behandeling van buurten en wijken en het gebruik van standaards dreigt nivellering, daar waar we het verschil willen maken. Juist in tijden van crisis moeten scherpere keuzes gemaakt worden.

voorzieningenplanning staat op de Agenda Maatschappelijk Vastgoed 2011, 2012 en 2013. In dat kader wordt lokaal, samen met lokale partners, maar ook samen in Bouwstenenverband, gezocht naar een meer eigentijdse voorzieningenstructuur; met meer variatie en samenhang in voorzieningen in stad en (krimp) regio. Geen blauwdruk, maar een bindende en inspirerende toekomstschets. Het opstellen van zo'n schets is tevens een zoektocht naar nieuwe rollen voor gemeenten en haar partners.

Om dit proces te ondersteunen zijn op deze webpagina's een aantal voorbeelden en inspiratiebronnen rond voorzieningenbeleid samengebracht.

Integrale voorbeelden

• Utrecht; Routekaart MFA versie 2.1 (2012). Zie ook deze samenvatting.
• Oss; Integraal voorzieningenbeleid (presentatie voor Chefs Vastgoed, 2012) inclusief de nota Integraal Voorzieningenbeleid.
• Nijmegen; integraal voorzieningenplan met bijbehorend investeringsplan (2012).
• Apeldoorn; Visie op passende voorzieningen in Apeldoorn (2012).
• Rotterdam; Voorbeeld voorzieningenplan. Dit voorbeeld toont de gewenste uitwerking van het voorzieningenplan per deelgemeente, als kader voor de uiteindelijke uitvoering (januari 2012).
• Molenwaard; Nota Uitgangspunten Accommodatiebeleid (april 2011).
• Zeeland; Masterplan Voorzieningen Zeeuws-Vlaanderen (2011).
• Amsterdam; Sociaal Ruimtelijke Ambitie (Dienst Maatschappelijk Ontwikkeling Amsterdam, 2011).
• Den Haag, het Oude Centrum; Bij de tijd 2.0 Ontwikkelingsvisie Het Oude Centrum / Spinozastad (2011).
• Heerlen; Uitvoeringsprogramma Hoensbroek (2010).
• Heerlen; Integraal Maatschappelijk Accomodatiebeleid Heerlen (Heerlen 2010).
• Rotterdam, stadsdeel Het Oude Westen; Toekomstvisie Sociaal-Maatschappelijke Voorzieningen in het Oude Westen (Centrumraad Rotterdam & Woonstad Rotterdam, 2010).
• Opsterland; Vitaal Opsterland - Visie op basisvoorzieningen en accommodaties (Stamm CMO, 2010).
• Eindhoven; Gebiedsprogramma samenhangende maatschappelijke voorzieningen Strijp (2008).
• Amsterdam, stadsdeel Slotervaart; Meerjaren investeringsprogramma sociale accommodaties 2008-2015 (2008).
• Arnhem; Voorzieningenprogramma Presikhaaf 2015 (2004).

Sectorale voorbeelden

• Onderwijs
• Collegeadvies en huisvestingsplan primair onderwijs Spijkenisse 2011-2026. (Gemeente Spijkenisse, 2012): in het plan wordt een combinatie gemaakt in het verminderen van de huisvestingscapaciteit en kosten van een aantal scholen, zodat deze gaan aansluiten bij de leerlingaantallen. Een noodzakelijke voorwaarde hiervoor is het gezamenlijk optrekken van de schoolbesturen en de gemeente.
• Integraal huisvestingsplan gemeente Heerlen (RO Groep, november 2011).
• Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (Gemeente Oost Gelre, 2010).
• Strategisch Onderwijshuisvestingsplan (Coöperatie Onderwijshuisvesting Breda, 2008).
• Integraal huisvestingsplan primair onderwijs gemeente Utrechtse Heuvelrug (2008).
• Integraal HuisvestingsPlan Onderwijs- en Welzijnsvoorzieningen 2008 -2012 (Gemeente Hellevoetsluis).

• Welzijn, buurt- en wijkaccommodaties
• Notitie Uitwerking consequenties gemeentelijk beleid voor wijkcentra (Gemeente Breda, 2011).
• Spreidingsplan van Delftse welzijnsaccommodaties (Gemeente Delft, 2011).
• Overbrengen activiteiten 5 wijkaccommodaties (Gemeente Tilburg, 2011): nota met stand van zaken.
• Visie op welzijnswerk in Amersfoort (Gemeente Amersfoort, 2010).
• Bezuiniging beheer wijkaccommodaties (Gemeente Tilburg, 2010): nota waarin wordt gekeken hoe € 500.000,- op jaarbasis bezuinigd kan worden (bewonersbeheer, beperkte openstelling, inzet uitkeringsgerechtigden, scholen) met als conclusie vijf wijkaccommodaties te sluiten.
• De Ondernemingen van de wijk - Conceptnota Accommodatiebeleid (Gemeente Helmond, 2009).

• Woonservicezones en woonzorgzones
• Visie Woonservicegebieden 2011-2014 (Gemeente Zwolle, 2011).
• Van Droom naar Werkelijkheid 2005-2010 (Gemeente Culemborg, 2007).
• Wijk-ambities Wonen Welzijn Zorg in Arnhem-Noord (Gemeente Arhem, 2006).

• Leefbaarheid
• Interimbeleid Leefbaarheid 2012 (Provincie Zeeland, 2012): met een hele korte paragraaf over voorzieningen.

Publicaties

• Leefstijlen en publieke gebouwen (SEV, 2011).
• De 'spontane stad' (Uhrhahn, 2011).

Kennisinstituten

• Kennisinstuten in en rond het maatschappelijk veld: pagina van Bouwstenen met organisaties.